Wydarzenie było jednym z głównych punktów obchodów Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką oraz Dni Dziedzictwa bł. Rodziny Ulmów. Jak co roku, zgromadziło mieszkańców, rodziny Sprawiedliwych oraz licznych przedstawicieli władz i instytucji publicznych.
Markowa: Symbol męczeństwa i pomocy bliźnim
24 marca w sposób szczególny wspominamy Polaków, którzy narażając własne życie nieśli pomoc Żydom w czasie II wojny światowej. Tego dnia 82 lata temu Józef Ulma i Wiktoria Ulma wraz z siedmiorgiem dzieci stracili życie za ukrywanie Żydów w swoim domu. Nie byli jedynymi, którzy w czasie Zagłady okazali innym swoje serce. Po latach markowska rodzina stała się symbolem męczeństwa i pomocy bliźnim. Po beatyfikacji w 2023 roku patronują także regionowi.
Historia Ulmów i innych Sprawiedliwych od lat prezentowana jest w Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów – pierwszej w Polsce placówce poświęconej tej tematyce. Przy muzeum powstał także Sad Pamięci dedykowany Polakom, którzy w całej przedwojennej Polsce ratowali Żydów skazanych na zagładę. Dzięki temu miejsce to zyskało wymiar ogólnokrajowy, wykraczający poza pierwotnie planowany charakter regionalny.
„Cieszę się, że kilka dni temu, podczas jubileuszu 10 - lecia Muzeum był z nami były Prezydent Rzeczypospolitej, Andrzej Duda. Równie mocno cieszy nas dzisiejsza obecność przedstawiciela Kancelarii Prezydenta RP Karola Nawrockiego. To, że u steru państwa stoi znakomity historyk, który wielokrotnie w swojej pracy doceniał heroizm Ulmów, napawa wielką nadzieją, że ta bezcenna pamięć nigdy nie zginie. To Muzeum jest kamieniem milowym w walce o dobre imię Polski. Na świecie wciąż stykamy się z zakłamanym przekazem o tamtych czasach. My tutaj, w Markowej, odpowiadamy na to faktami. Pokazujemy wielką ofiarę braterstwa z czasów, gdy Polski nie było na mapie, a za pomoc sąsiadowi płaciło się najwyższą cenę.” – mówił podczas uroczystości marszałek Władysław Ortyl.
Marszałek zaakcentował również rolę młodego pokolenia w pielęgnowaniu pamięci o przodkach i dziedzictwie narodu.
„W Markowej budujemy prawdziwy wizerunek naszego narodu. Czas wojny, która znów jest tak blisko naszych granic, sprawia, że dzieci potrzebują mądrych odpowiedzi. Nasze muzeum spełnia to zadanie. Jest nowoczesne, atrakcyjne i mówi językiem młodego pokolenia. Nie straszy, ale wprowadza w historię krok po kroku. Uczy, że solidarność i pomoc bliźniemu to nie są puste hasła, ale fundament, który my, na Podkarpaciu, mamy we krwi” – dodał.
Hołd przy grobach bohaterów
Odsłonięcie nowych tabliczek na Placu Pamięci przy muzeum odbyło się w obecności potomków Sprawiedliwych. Uroczystości towarzyszyła podniosła oprawa z udziałem żołnierzy 21 Brygada Strzelców Podhalańskich.
Wydarzenie rozpoczęło się wcześniej modlitwą na Cmentarzu Ofiar II Wojny Światowej w Jagielle–Niechciałkach, której przewodniczył abp Adam Szal. Następnie delegacje udały się na cmentarz parafialny w Markowej, gdzie oddano hołd bohaterom. Spotkania przy grobach Rodziny Ulmów oraz innych rodzin ratujących Żydów były czasem refleksji i wspólnego upamiętnienia.
„Absurd i fałsz może podobać się każdemu, bo łatwo wkrada się w nasze łaski. Natomiast prawda i szczerość nie cieszą się popularnością, bo nam nie schlebiają. To gorzkie, lecz jakże trafne słowa Goethego. Ufam, że są one w Niemczech powszechnie znane i należycie rozumiane. Oczekuję, że po upływie ponad 80 lat od zakończenia II wojny światowej ten najtragiczniejszy rozdział w historii Polski i Europy zostanie ostatecznie zamknięty. Warunkiem tego jest niemieckie zadośćuczynienie narodowi polskiemu. Przyjaźń polsko-niemiecką oraz współpracę europejską powinniśmy budować na fundamencie prawdy i poszanowania uniwersalnych zasad moralnych. Deklaruję również, że zadbamy o to, by wyniesiona do chwały ołtarzy rodzina Ulmów oraz pozostali Polacy ratujący Żydów pod okupacją niemiecką byli znani i czczeni na całym świecie” – napisał w liście odczytanym przez Beatę Kempę Prezydent RP Karol Nawrocki.
Kulturowy i naukowy wymiar pamięci
Popołudniowa część obchodów przeniosła się do Łańcuta, gdzie odbyła się sesja historyczna upamiętniająca 40. rocznicę wizyty Jana Pawła II w synagodze większej w Rzymie. W programie znalazła się projekcja filmu dokumentalnego oraz panel dyskusyjny „Dialog w sprawie człowieka” z udziałem ekspertów i duchownych.
Równolegle w Rzeszowie wręczono nagrody laureatom IV Pleneru fotograficznego „Śladami Józefa Ulmy”, a dzień zakończył koncert inspirowany Księgą Psalmów.
Komentarze (0)